درد سیاتیک

احتمالا شما هم به خاطر فعالیتهایی که داشته اید ــ در دوران کودکی و در دوران بزرگسالی ــ درد کمر و پشت را تجربه کرده اید.
بعضی اوقات درد قسمت پایین پشت فقط به ستون فقرات محدود نمیشود. آن درد به نحوی میتابد که کفل را فرا گرفته، پایین رفته به زیر پا، زیر زانو، و حتی به پا و انگشتان پا سرایت میکند و بعضا بی حسی هم ایجاد مینماید. اگر اینطور عمل کند، ممکن است دچار درد سیاتیک شده باشید.
سیاتیک ممکن است در هر وضعیتی بروز کند، و به همین جهت است که آغازش با تعجب کامل روبرو میشود. ممکن است باغچه را از علف هرز پاک کرده باشید، و در حالی که میخواهید روی پای خود بلند شوید، ناگهان احساس کنید کسی سوزن به پایتان فرو کرده است. یا زمانی که روی صندلی نشسته، کتاب مورد علاقه خود را در یک دست، و فنجان چای را در‌ دست دیگر داشته، میخوانید و میآشامید، تصمیم میگیرید بلند شوید تا چای دوم را بیاورید اما احساس میکنید بخش پایین پشت تان درد‌ گرفته و سوزش دارد و همینطور در پایتان هم سوزش احساس میکنید. هر یک از این دو داستان که باشد، آغاز بروز درد سیاتیک را برای شما بازگو میکند. دکتر جان توماسی متخصص Chiropractic (مداوای ناراحتی بدن از طریق ماساژ ماهرانه استخوانهای ستون فقرات) در ویرجینیاپیچ میگوید: چنانچه به سیاتیک مبتلا شده باشید، علت آن تحریک عصبی است که از سراسر کپل گذشته، به ران، عضلات ساق پا و پای شما میرسد.
بعضی اوقات دیسک های لاستیکی شکل بین ستون فقرات بزرگ شده و به ریشه اعصاب فشار وارد‌ میکند. به این بزرگ شدن دیسک بین ستون فقرات از نظر پزشکی Heniated Disc میگویند، یعنی دیسک خزیده شده. بلند کردن اشیاء در وضعی نامناسب، و همچنین جراحات ممکن است عامل سیاتیک باشند.
صفحات بین ستون فقرات به مرور حالت طبیعی را از دست میدهند. و لذا در زمان بازنشستگی این صفحات نیاز به مداوا پیدا میکنند. دکتر توماسی میگوید: در زمان سالمندی فرد دچار نارساییهای گوناگونی میشود، این صفحات یا دیسک ها به هم فشار وارد میکنند، استخوانهای ستون فقرات تیز و برجسته میشوند، و به احتمال زیاد تحریکات عصبی به وقوع میپیوندد.
دکتر استیون ماندل استاد کلینیکی عصب شناسی بیمارستان دانشگاه جفرسون در فیلادلفیا میگوید: ناراحتی ممکن است زمانی بدتر شود که مینشینید، و درد پا و زانو ممکن است شدیدتر از درد پشت باشد.
دکتر ماندل میگوید: 40 درصد از افراد در طول عمر سیاتیک را تجربه میکنند. درد سیاتیک در بیشتر از آنها غالبا در ظرف یک ماه خود به خود فروکش میکند.
شیلا راید درمانگر موسسه ستون فقرات نیوانگلند در ویلیستون ورمونت متذکر میشود، هر وقت که به مدت 2 تا 3 ماه به پشت درد دچار شدید، بایستی به پزشک مراجعه نمایید تا بیماری یا جراحت جدی شما را تشخیص دهد. اما همین که پزشک بیماری را سیاتیک یا سایر بیماریها تشخیص داد، راههایی وجود دارد که بتوان به آن تسکین داد و از حملات آتی آن جلوگیری نمود.

اولین اقدام
موضع دردناک را سرد‌ نمایید
رید ‌میگوید: با گذاشتن یخ روی محل درد سیاتیک، به درد تسکین بخشید. برای حفظ پوست، حوله ای بین پشت و بسته یخ قرار دهید. ممکن است در هر یک ساعت پانزده تا بیست دقیقه یخ را روی محل درد بگذارید. یا اینکه روش را تغییر داده و به جای یخ از بسته های گرم کننده روی محل قرار دهید، و یا از دوش آب گرم و حمام استفاده نمایید. حرارت به عضلات آرامش میبخشد.

مصرف دارو را کنترل کنید
دکتر استیون پری استاد داروهای غیرنسخه ای دانشگاه ایالتی اکلاهما در وزر وود میگوید: گرچه بسیار نادر است، اما یک دارو ممکن است موجب درد سیاتیک شود، اگر در زمان مصرف داروی (Anilien) Zalpiden درد سیاتیک احساس کردید، به پزشک مراجعه کنید. این دارو برای جلوگیری از بی خوابی تجویز میگردد.
پزشک برای تسکین دادن درد سیاتیک ممکن است استامینوفن، آسپرین یا داروهای ضد تورم غیر استروئیدی نظیر بروفن تجویز نماید. چون این داروها ممکن است با سایر داروها در هم تاثیر متقابل داشته باشند، لذا اطمینان حاصل کنید که پزشک را از مصرف هر نوع دارویی مطلع کرده باشید.

راه های عاقلانه دیگر
راست و مستقیم بنشینید
دکتر توماس میگوید: نشستن طولانی ناراحتی را تشدید مینماید، زیرا به انحنای طبیعی پشت صدمه وارد میکند. نشستن ممکن است صفحات بین مهره ای را تحت فشار قرار داده و پی های پایین پشت و عضلات آن را ضعیف کند. وقتی که مینشینید، راست بنشینید و پشت خود را در وضع مناسبی قرار دهید. زانوها را در سطحی که باسن قرار دارد، نگهدارید، پاها در سطح زمین صاف قرار گرفته باشند، و پشت راست باشد.

زاویه ها راست و 90 درجه ای باشند
دکتر توماس توصیه میکند: زمانی که پشت میز یا کامپیوتر هستید، صندلی تان را طوری قرار دهید که آرنج ها بتوانند خود را در وضع 90 درجه ای قرار داده و بازوان جلو موازی سطح زمین باشند. متکای کوچکی را به نحوی در پشت سر خود بگذارید که قادر باشید راست بنشینید و انحنای طبیعی ستون فقرات را حفظ کنید.

به خود استراحت بدهید
رید میگوید: وقتی که کار میکنید مرتب به خود استراحت بدهید. هر نیم ساعت دست از کار بکشید و دور و اطراف قدم بزنید. اگر با اتومبیل مسافرت میکنید، از نشستن طولانی در پشت فرمان یا صندلی مسافر خودداری نمایید. در هر ساعت رانندگی لااقل یک توقف داشته باشید.

از داروهای غیرنسخه ای بهره گیرید
دکتر ماندل میگوید: دردکُش های کانتر داروخانه ها مانند استامینوفن، بروفن، یا Naproxen ممکن است به ناراحتیهای موقت یاری رسانند.
اما برای استفاده از آنها بایستی با پزشک مشورت گردد. زیرا داروهای غیرنسخه ای کانتر داروخانه ها میتوانند اثرات جنبی داشته باشند.

از کفش پاشنه کوتاه استفاده نمایید
دکتر توماس میگوید: کفش راحت پاشنه کوتاه بپوشید. پاشنه هایی که بلندتر از یک و یک دوم اینچ باشند وزن بدن را به جلو کشیده و ستون فقرات را از نظم خود خارج میسازند.

اشیاء را به نحو درستی بلند نمایید
اگر پس از کمردرد احساس بهبودی نمودید، برای جلوگیری از عود مجدد درد بایستی در بلند کردن اشیاء دقت به خرج داده و آنها را به نحوی که به سلامتی صدمه ای وارد نیاید از زمین بلند نمایید.
دکتر توماس میگوید: اغلب افراد در نتیجه بلند کردن ناصحیح اشیاء به کمر خود صدمه وارد میکنند. سبد لباسشویی یا جعبه ابزار را که بلند میکنید، مطمئن شوید پاهایتان نسبت به شئی چهارگوش قرار گیرد، سپس زانوها و باسن را در حالی که پشت راست باشد، خم نموده و شئی را بلند نمایید.
شئی را به بدن نزدیک نموده و پشت را راست نگهدارید و آن را بلند کنید. اگر بایستی بچرخید و خم شوید یا به شئی دسترسی پیدا کنید، قبل از بلند کردن تامل نمایید تا وضعیت مناسبی به خود بگیرید. و اگر ممکن نباشد از کسی کمک بگیرید.

به پهلوها بخوابید
دکتر توماس اخطار میکند: اگر بخواهید درد پشت و درد سیاتیک را کاهش دهید و یا آن را از بین ببرید، هرگز روی معده نخوابید. در عوض به پهلو خوابیده، ساقها را جمع نموده و بالشی زیر زانوها قرار دهید. با قرار دادن بالش یا حوله لوله شده زیر زانوها، شکم را به طرف بالا قرار دهید. اگر میخواهید در وقت خواب بالشی زیر سر بگذارید، با گذاشتن بالش بزرگ به گردن فشار وارد نسازید. در عوض از بالش کوچکی که سر، گردن، و قسمت بالایی پشت را در یک خط قرار دهد، استفاده نمایید.

قدم بزنید
رید میگوید: زمانی که دوران نقاهت از درد سیاتیک را میگذرانید، تا آنجا که ممکن است فعال بمانید، حتی اگر فقط دور خانه راه بروید. دکتر ماندل میگوید: بعد از آن که درد فروکش کرد، بدن را به طور ملایم بکشید، و سپس ورزش های نرمی را معمول دارید.

چه زمانی بایستی به پزشک مراجعه شود؟
دکتر ماندل میگوید: اگر درد به طرف پایین بدن رفت، فکر نکنید که فقط به علت ابتلای به سیاتیک میباشد. هر زمان که درد پشت با پرتوافکنی، سوزش، یا گزش، توأم باشد، بایستی به پزشک مراجعه گردد.

علل ورم پا و درمان آن

ادم (edema) یا خیز – تورم ناشی از تجمع مایع در بافت‌های بدن شما- بیشتر از همه در پنجه پاها، قوزک پاها و ساق پاها روی می‌دهد. …
علل شایع ادم یا خیز اینها هستند:
مصرف بیش از حد نمک.
آفتاب سوختگی.
دچار بودن به بیماری های مانند نارسایی کبد (سیروز)، بیماری کلیوی یا نارسایی قلب.
باردار بودن.
اختلالات مربوط به گره های لنفاوی و مجاری لنفاوی.
واکنش نابه جا به برخی از داروها.
برای مدت طولانی ایستادن به خصوص در هوای گرم.

آیا وقتی برای مدتی روی مبل یا پشت میز کارتان می‌ نشینید، احساس می ‌کنید پاهای تان سنگین شده و ورم کرده است؟ ممکن است آن را چندان جدی نگیرید اما در نهایت این مشکل شما را مجبور می ‌کند با پزشک مشورت کنید.
پزشکان مختلف ممکن است نظرات مختلفی در این خصوص داشته باشند و در رابطه با لیپودرم یا حتی نارسایی عروق لمفتیک با شما صحبت کنند. با این حال آن چه خانم‌ ها را آزار می ‌دهد، در واقع حبس آب است که در نهایت ورم پا ایجاد می ‌کند. ورم ناراحتی خیلی حادی نیست اما می ‌تواند هر از چند گاهی مشکل ‌ساز شود. دلیل آن هر چه باشد در نهایت درمان مشخص است. یا باید از جوراب‌ های مخصوص کمک گرفت یا به کمک درمان ‌های دارویی آب را خشکاند.

آیا وقتی برای مدتی روی مبل یا پشت میز کارتان می‌ نشینید، احساس می ‌کنید پاهای تان سنگین شده و ورم کرده است؟ ممکن است آن را چندان جدی نگیرید اما در نهایت این مشکل شما را مجبور می ‌کند با پزشک مشورت کنید. پزشکان مختلف ممکن است نظرات مختلفی در این خصوص داشته باشند و در رابطه با لیپودرم یا حتی نارسایی عروق لمفتیک با شما صحبت کنند. با این حال آن چه خانم‌ ها را آزار می ‌دهد، در واقع حبس آب است که در نهایت ورم پا ایجاد می ‌کند.

بدن ما از 60 درصد آب تشکیل شده است و این آب قسمتی از فواصل داخل سلولی و خارج سلولی را فرا گرفته است. به عبارتی خانمی که 55 کیلو گرم وزن دارد در بدنش 30 لیتر آب جمع شده که 8 تا 10 لیتر آن خارج سلولی و متحرک است. وقتی که عروق بیش از اندازه آب را به سمت خود بکشند، این امر در ابتدا سبب حبس آب در عروق و بعد از آن ورم می ‌شود. یکی از نشانه‌ های ابتلا به ورم، باقی‌ ماندن جای فرو رفتگی با فشار دادن انگشت روی موضع یا بزرگ شدن پا در روزهای گرم یا ساعات پایانی روز است.

ورم ناراحتی خیلی حادی نیست اما می ‌تواند هر از چند گاهی مشکل ‌ساز شود. دلیل آن هر چه باشد در نهایت درمان مشخص است. یا باید از جوراب‌ های مخصوص کمک گرفت یا به کمک درمان ‌های دارویی آب را خشکاند.

در این میان نوع تغذیه و فعالیت بدنی هم اهمیت ویژه‌ای دارد. جالب است بدانید راه رفتن با پای برهنه روی شن‌ های خشک ساحل، ماساژ دادن و کشیدن آرام ماهیچه‌ های داخلی، ریختن آب خنک و پوشیدن جوراب ‌های کشی فشرده در صورتی که کارتان ایستاده است، می ‌تواند سبب کاهش میزان ورم شود، در حالی که زندگی در نواحی خیلی گرم، استفاده از سیستم ‌های گرمایشی از کف، پوشیدن کفش‌ های تنگ یا پاشنه بلند، داشتن اضافه وزن و مصرف برخی داروها مانند استروژن، کورتیکویید و... می‌ تواند این مشکل را شدیدتر کند. در صورتی که شما مبتلا به ورم پا هستید، پیشنهاد می ‌کنیم به پزشک مراجعه کنید تا ابتدا آزمایشات لازم را تجویز و درمان‌ های دارویی را آغاز کند. در کنار آن لازم است تحت نظر یک متخصص تغذیه و متخصص طب ورزشی هم باشید تا رژیم غذایی و حرکات ورزشی لازم را به شما یادآوری کنند.

در اینجا به خلاصه ‌ای از آن چه برای شما تجویز می‌ شود اشاره می ‌کنیم:
به رژیم غذایی خود توجه کنید
این اشتباه بزرگی است که فکر کنید نوع رژیم غذایی در بروز یا بهبود ورم پا بی ‌تاثیر است. به طور معمول افرادی که به ورم پا دچار هستند، تغذیه درست و خوبی ندارند. به عنوان مثال چربی ‌های اشباع و مواد غذایی تصفیه شده زیادی مصرف کرده و در مقابل علاقه ‌ای به مصرف میوه و سبزیجات تازه ندارند. این در حالی است که بسیاری از رژیم ‌های غذایی می ‌تواند از حبس آب و در نتیجه ورم پیشگیری کند.

1- هر روز به قدر کافی پروتئین بخورید.
بهترین مقدار مصرف روزانه پروتئین 5/7 تا یک گرم پروتئین برای هر کیلوگرم از وزن است. مثلا اگر وزن شما 55 کیلوگرم است، شما روزانه به 38/5 تا 55 گرم پروتئین نیاز دارید. 100 گرم گوشت مرغ حاوی 25 گرم و 100 گرم گوشت ماهی پخته حاوی 20 گرم پروتئین است.

زمانی آب درون پاها و عروق حبس می ‌شود که خون به اندازه کافی پروتئین نداشته باشد.

2- از منابع غنی ویتامین E و D استفاده کنید.
گردو، بادام، دانه انگور و ماهی‌ های آب‌ های سرد منابع غنی ویتامین E بوده و همان ‌طور که ویتامین D محافظ استخوان ‌ها است می ‌تواند محافظ عروق خونی و کاهش نفوذ پذیری سلولی نیز باشد.

3- مصرف مواد غذایی اسفنجی را کاهش دهید.
برخی از مواد غذایی مانند گلوتن، کازئین و برخی افزودنی ‌ها مانند امولیاست و امولزیفیانت می ‌توانند حبس آب را افزایش دهند؛ به همین علت مصرف آن ها توصیه نمی ‌شود.

زیاد سرپا نایستید
در صورتی که دچار ورم پا هستید مسلما اولین توصیه پزشک به شما پوشیدن جوراب‌ های مخصوص واریس است. این جوراب‌ ها چندان زیبا و راحت نیستند اما پوشیدن آن ها ضروری است. می ‌توانید این نوع جوراب ‌ها را از داروخانه تهیه کنید.

در ضمن بهتر است بدانید زیاد ایستادن می ‌تواند ورم را شدیدتر کند، پس سعی کنید از ایستادن‌ های طولانی ‌مدت در طول روز خودداری کنید.

پنج ورزش مناسب برای ورم پا
هر روز این تمرین ‌ها را باید مرتب و پشت هم انجام دهید:
1- روی یک صندلی بنشینید و یک توپ تنیس را زیر کف پا گذاشته و بدون آن که به آن فشار بیاورید آن را حرکت دهید و بچرخانید. این حرکت را برای هر پا به مدت یک دقیقه در روز انجام دهید.

2- سرپا جلوی یک پنجره یا هوای آزاد بایستید و در حالی که به دور دست نگاه می‌ کنید، دست‌ ها را به عقب برده تا قفسه سینه باز شود و برای یک دقیقه نفس عمیق بکشید.

3- سرپا بایستید. یک پا را لبه پله قرار دهید، به طوری که فقط پنجه روی پله باشد و پاشنه بالاتر قرار گیرد. پای دیگر را پشت پایی که روی پله است قفل کنید و خود را تا جای ممکن بالا بکشید. بعد به حالت طبیعی اول برگشته و این بار پاشنه را که زیر آن چیزی نیست پایین ‌تر از بلندی پله بیاورید. این کار را روی هر پا 20 مرتبه تکرار کنید.

4- سرپا بایستید. دست ها را از هم باز کنید. یکی از زانوها را تا جایی که می ‌توانید بالا آورده و به سینه نزدیک کنید و یک دقیقه در این حالت بمانید. برای پای دیگر هم همین کار را تکرار کنید.

5- روی زمین بنشینید. پاها را بکشید. دست ‌ها را دو طرف خود، روی زمین بگذارید. بعد به مدت یک دقیقه سرپنجه‌ ها را تا جای ممکن به سمت خود بکشید. این تمرین را برای یک دقیقه در روز انجام دهید.

ورم پاها در اثر انسداد سیاهرگ‌ها
انسداد وریدها یا سیاهرگ‌ها می‌تواند در هر کدام از قسمت‌های بدن رخ دهد، ولی شایع‌ترین سیاهرگ‌هایی که انسداد پیدا می‌کنند، سیاهرگ‌های پاها هستند.

ورم پا
وقتی به دلایلی سیاهرگ‌های یکی از پاها دچار انسداد می‌شود پا ورم شدیدی می‌کند، دردناک می‌شود و حرکات پا مختل می‌شود. در این هنگام بر خلاف ادم‌های ناشی از بیماری های قلبی، با فشاردادن انگشت روی ساق پا، به راحتی انگشت فرو نمی‌رود، و به عبارتی ورم پا سفت است.

از دیگر سیاهرگ‌هایی که ممکن است دچار انسداد شوند، سیاهرگ‌های شکم هستند. در این حالت چون هر دو پا خونشان به سیاهرگ‌های شکم می‌ریزد، ممکن است هر دو پا دچار چنین ورم سفتی شوند.

البته سیاهرگ‌های دست و گردن هم ممکن است دچار انسداد شوند، ولی کمتر شایع است.

علت بسته شدن سیاهرگ‌ها
مهم‌ترین دلیل این بیماری، بی‌حرکتی طولانی به خصوص در سنین بالاست. وقتی یک فرد مسن به دلیل بیماری، بخصوص شکستگی لگن و ران، به مدت طولانی بستری می‌شود، احتمال لخته شدن خون در سیاهرگ‌های پاهایش وجود دارد.

در این حالت برای پیشگیری دو کار انجام می‌شود:
اول این‌که هر چه سریع‌تر بیمار باید حرکت کند و دوم این که داروی ضد لخته شدن خون شامل هپارین و وارفارین توسط پزشک به او داده شود.
در مسافرت‌های‌ طولانی‌ با اتومبیل‌ یا هواپیما، حداقل‌ هر یک تا دو ساعت‌، پاهای‌ خود را حرکت‌ دهید تا خون در رگ ها لخته نشود

از عوامل دیگر لخته شدن خون در سیاهرگ‌ها، حاملگی است. در خانم‌های حامله به خاطر فشار جنین روی سیاهرگ‌های شکم و زیاد بودن هورمون‌های زنانه، خون در این رگ‌ها استعداد لخته شدن دارد. در این حال به طور معمول نیاز به دادن دارو برای پیشگیری از این بیماری نیست، ولی حتما باید از بی‌تحرکی خانم‌های باردار جلوگیری شود.

از عوامل دیگر این بیماری، بی‌تحرکی در مسافت‌های طولانی است. وقتی یک فرد مسن یا فردی که به دلایلی، استعداد لخته شدن خون را دارد، به مدت طولانی در سفرهای هوایی و زمینی به طور ساکن در یک جا می‌نشیند، احتمال لخته شدن خون در پاهایش وجود دارد، بنابراین توصیه اکید این است که در این حالت حتما هر دو ساعت یک بار پیاده‌روی صورت گیرد.

البته برخی بیماران به خاطر بیماری نمی‌توانند به راحتی پیاده‌روی کنند. در این حالت توصیه می‌شود با حرکت دادن متناوب پاها و باز و بسته کردن آنها مانع از لخته شدن خون شد.

عوارض‌ انسداد سیاهرگ
آمبولی‌ ریه‌ که‌ طی‌ آن‌ لخته‌ خون از محل اصلی خود در رگ رها می‌شود و به‌ ریه‌ می‌رود. لذا جلوی جریان‌ خون‌ ریه‌ گرفته می شود . باعث‌ مرگ‌ بافت‌ ریه‌ می‌گردد.
تعداد قابل‌ ملاحظه‌ای‌ از بیماران‌ دچار آمبولی‌ ریه‌، به‌ خاطر این بیماری‌ می‌میرند.

درمان انسداد سیاهرگ
وقتی خون در قسمتی از بدن لخته شود درمان آن، مصرف داروهای ضد لخته به مدت طولانی و بی‌حرکت کردن عضو به صورت مقطعی تا باز شدن مسیر رگ است.

در اکثر موارد این بیماران باید مدتی بستری شوند و درمان در بیمارستان برایشان انجام شود.

توصیه به این بیماران
- رفع‌ تمام‌ علایم‌ التهاب‌ در بستر استراحت کنید. در هنگام‌ استراحت‌، حرکت‌ دادن‌ عضلات‌ پا، خم‌کردن‌ مچ‌ پا و تکان‌ دادن‌ انگشتان‌ پا را به طور متناوب انجام دهید.

- از جوراب‌های‌ کشی‌ مناسب‌ یا بانداژهای‌ کشی‌ استفاده‌ کنید، ولی‌ از بند جوراب‌ یا جوراب‌ کشباف‌ بلند استفاده‌ نکنید.

- در هنگام‌ نشستن‌ به‌ مدت‌طولانی،‌ پاها را بالاتر از باسن‌ قرار دهید.

- پاها را از بستر بلند کنید